restauratie en ontsluiting van de abdij van Park

De Abdij van Park in Heverlee is één van de best bewaarde abdijcomplexen in Vlaanderen. De mix van eeuwenoude gebouwen en een authentiek landschap maken het een oase van rust aan de Leuvense stadsrand. De abdijsite krijgt nu stap voor stap een hedendaagse invulling dankzij een grootschalige restauratie- en ontsluitingscampagne.

Vandaag vormt het een belangrijke ecologische- en fietsersverbinding tussen de stadskern en deelgemeente Heverlee. Samen met het toekomstige bospark van Parkveld en de Philipssite is het een belangrijke groene verbinding van Heverleebos tot het centrum. De Abdij van Park overleefde de storm van de Franse Revolutie en de modernisering van Leuven zodat de historische structuur van het gebied blijft bewaard bleef en de bezoeker ruimtelijk aanzet tot rust en bezinning.

Historiek

De Abdij van Park in Heverlee werd in 1129 gesticht. Deze norbertijnenabdij is een typisch voorbeeld van een religieuze orde waar de organisatie op economische basis geschoeid was, in het bijzonder als producent van landbouwproducten. Dit weerspiegelt zich in het gebouwenpatrimonium en de bezittingen van de abdij in een ruim gebied rond Leuven.

De bloei- en bouwperiodes van de abdij situeren zich in de 13de, 15de en 18de eeuw. In 1789, tijdens de Franse Revolutie, werden de Witheren verdreven en de  abdij werd opgeheven in 1797. De gebouwen liepen echter geen grote schade op en werden opnieuw in gebruik genomen in 1831. Verschillende cultuurelementen uit 16de en 17de eeuw zijn er vandaag nog aanwezig: de abdij- en hoevegebouwen, de watermolen, de poorten, de ommuring, de tuinen, het kerkhof, de vijvers en het wegenpatroon in de omgeving. De site is cultureel, bouwkundig en landschappelijk waardevol en heeft voor de stad Leuven en haar omgeving een groot cultureel en maatschappelijk potentieel. Vandaar dat ze al zeventig jaar beschermd is als monument en landschap (beschermingsbesluiten van 1940, 1942 en 2007. Ondanks de beschermingen vertoont de site een zekere kwetsbaarheid als cultuurlandschap in een snel veranderende omgeving in de verstedelijkte zuidrand van Leuven.

De restauratie en herbestemming van de gebouwen

Enkele gebouwen op het domein kregen de voorbije jaren een nieuw leven dankzij een restauratiepremie.  Denken we hier bijvoorbeeld aan de Leeuwenpoort, de Mariapoort, de tuinpaviljoenen, de Norbertuspoort, het Wagenhuis, het Spreekhuis en de kerk. Op 22 september 2011 kreeg dit een sluitstuk met een subsidie van 25 miljoen euro van de Vlaamse overheid. Daarnaast investeert de stad Leuven 15,7 miljoen euro in dit project. Met deze stimuli start een grootschalige restauratiecampagne van gebouwen én landschap. Zo wordt het slibbekken verwijderd, de vijveroevers en moestuintjes hersteld, de tennisvelden afgebroken, enz.

De restauratie van de niet gerestaureerde abdijgebouwen gebeurt in vijf fasen.

  1. Sint-janspoort, watermolen, zuidvleugel (daken en bibliotheek), oostvleugel (daken en infirmerie
  2. Westvleugel, onderzoek (gastenkwartier, provisorenhuis, glasramen
  3. Prelatuur, zuidvleugel, oostvleugel , noordvleugel, pandhof, glasramen, onderzoek (abdijmuren)
  4. Infirmerie, Gastenkwartier, Abdijmuren buitengebied + landschap – poort vijvers
  5. Provisorenhuis, Abdijmuren Claustrum, Tiendeschuur, stal en melkhuisje, Neerhof

Restauratie van de abdij

OVER DE RESTAURATIE VAN DE ABDIJ VAN PARK

Het gastenkwartier in de steigers

Vanwege de lopende restauratiewerken is niet elk deel van het abdijgebouw toegankelijk.

De stad Leuven startte in 2012 met de omvangrijke restauratiecampagne van alle gebouwen en landschappen. Er zijn al heel wat gebouwen op de abdijsite gerestaureerd, waaronder de watermolen, het wagenhuis, het spreekhuis, de westvleugel en de Mariapoort.

Sinds 25 oktober 2017 zijn de eerste delen van de Abdij van Park opnieuw open voor het publiek. In de prachtig gerestaureerde westvleugel opende PARCUM (foto), een dialoogmuseum voor religie, kunst en cultuur.

In 2018 werd er gewerkt op en rond de vijvers van de abdij – daarover meer op deze en deze pagina. Ook de restauratiewerken aan de 2,2 km muren werden in 2018 beëindigd. Bovendien zette de stad Leuven in op street art, aan de ingang van de abdij.

Dialoogmuseum PARCUM

Op 11 november 2018, 100 jaar na Wereldoorlog I, werd de Vredesbeiaard ingehuldigd. Elke woensdag klinken de klokken weer uit de toren van de Sint-Jan-Evangelistkerk.

Er volgen nog meer renovatiewerken, die duren tot 2025. Een overzicht:

2019 – 2021

Er zijn vaklui aan de slag in verschillende gebouwen: de zuidvleugel, het provisorenhuis, de tiendenschuur (incl. stallingen en melkhuisje), het gastenkwartier en het museum.

Op termijn opent er kantoorruimte en een microbrouwerij in het Gastenkwartier van de abdij. Tegen die tijd zal ook de ‘Library of Voices’ van de Alamire Foundationoperationeel worden. In de Norbertuspoort worden dan muzikale manuscripten, via digitale media, ontsloten voor het grote publiek.

Verdere renovatie

De zuidvleugel zou tegen 2020 volledig gerestaureerd zijn, waaronder ook de refter. Die wordt dan opnieuw toegankelijk, net als de bibliotheek met zijn unieke plafonds. De barokke en erg dynamisch aandoende plafonds in stucwerk worden zorgvuldig gerestaureerd. Het is ook de bedoeling dat de 17de eeuwse glasramen terug geplaatst worden.

De tiendenschuur, incl. stallingen en melkhuisje, krijgen een bestemming die mooi aansluit bij haar eeuwenoude functie. Ze zullen gebruikt worden door de groente- en bio-boeren en de educatieve doe-boerderij. Landwijzer zal nieuwe bioboeren onderwijzen in de nieuwe leslokalen boven de stallingen.

2022 – 2025

Werken anno 2021

Het einde van al deze werken wordt verwacht tegen 2022. De heraanleg van het centrale binnenplein, het Neerhof, besluit de werkzaamheden aan de zichtbare kant van de abdij. Het plein groeit vanaf 2022 uit tot een ontmoetingsplek voor groot en klein.

De groendienst voorziet op termijn de heraanleg van het natuurpark aan de Norbertusweg. Waar vroeger tennisvelden en een voetbalveld waren, komt nu een plek voor natuur en zachte recreatie.

Nadien wordt er nog gewerkt in de noordvleugel, de oostvleugel en de infirmerie van het klooster. Daarin gaan op termijn de norbertijnenpaters en priesters-studenten wonen.

Tegen 2025 zullen alle kloostergebouwen van de Abdij van Park volledig gerestaureerd zijn.

Links